Ngày 14/08/2026, Khoa Luật thuộc Trường Ngôn ngữ - Xã hội Nhân văn (LHSS), Đại học Duy Tân đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề "Án lệ - Những vấn đề lý luận và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam". Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo thẩm phán, nhà khoa học, chuyên gia pháp lý, luật sư cùng đại diện các cơ quan tư pháp và cơ sở đào tạo luật hàng đầu trên toàn quốc.
Hội thảo được tổ chức hướng tới hai mục tiêu trọng tâm: Cung cấp các luận cứ khoa học, thực tiễn phục vụ việc hoàn thiện cơ chế pháp lý về án lệ; đồng thời tạo nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho các cơ sở đào tạo luật trong việc hoàn thiện học phần “Án lệ” thuộc chương trình đào tạo.
Phát biểu khai mạc, TS. Đặng Thụy Liên nhấn mạnh pháp luật thành văn khó dự liệu hết mọi tình huống phát sinh trong đời sống. Khi đó, các bản án có lập luận chặt chẽ được phát triển thành án lệ sẽ trở thành cơ sở quan trọng để giải quyết các vụ việc tương tự. Tiếp lời đề dẫn, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Nguyễn Biên Thùy khẳng định án lệ là nguồn lập luận tư pháp giúp làm rõ pháp luật, song hành bổ trợ cho luật thành văn.
Nhiều tham luận chuyên sâu tại hội thảo đã thẳng thắn chỉ ra ranh giới giữa án lệ và giải thích pháp luật. Các đại biểu tập trung phân tích ba mức độ áp dụng của bản án (áp dụng quy phạm rõ, giải thích quy phạm mơ hồ và tạo lập quy tắc mới tiệm cận chức năng lập pháp), đồng thời đề xuất phép thử "khả năng dự đoán trước" để kiểm soát nguy cơ án lệ vượt quá giới hạn giải thích pháp luật.
Hội thảo đã đi sâu thảo luận các khía cạnh cốt lõi nhằm nâng cao chất lượng áp dụng án lệ trong thực tiễn:
- Độc lập xét xử và kỹ thuật phân biệt vụ việc: Thống nhất áp dụng pháp luật và độc lập xét xử không đối lập nhau. Các chuyên gia đề xuất mô hình "ràng buộc có điều kiện và giải trình bắt buộc", yêu cầu Hội đồng xét xử phải làm rõ lý do khi áp dụng hoặc không áp dụng án lệ qua kỹ thuật "phân biệt vụ việc".
- Thực tiễn trong thương mại, đất đai và yêu cầu dự báo: Án lệ trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại, phá sản và đất đai (chiếm 26/90 án lệ hiện hành) đòi hỏi tính dự báo cao để lấp khoảng trống pháp lý, giúp giải quyết các tranh chấp tài sản phức tạp mà luật thành văn chưa bao quát hết.
- Gắn kết đào tạo và phát huy vai trò giảng viên: Giới học thuật đề xuất mở rộng cơ chế cho giảng viên luật tham gia phát hiện, đề xuất án lệ; đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy từ "học nội dung án lệ" sang "học cách lập luận từ án lệ" thông qua các phiên tòa giả định, thảo luận nhóm và kỹ năng tranh tụng.
Thành công của hội thảo không chỉ tạo không gian đối thoại đa chiều giữa lý luận, xét xử và đào tạo, mà còn khẳng định năng lực tổ chức các diễn đàn học thuật uy tín của Khoa Luật (Trường LHSS - Đại học Duy Tân), góp phần tích cực vào tiến trình hoàn thiện thể chế tư pháp và Nhà nước pháp quyền tại Việt Nam.
